احساس ناگهانی و شدید ترس، تپش قلب شدید، تنگی نفس و این احساس که «دارم میمیرم» یا «دارم دیوانه میشوم»، تجربه وحشتناکی است که به آن حمله پانیک (Panic Attack) یا اختلال وحشتزدگی میگویند. این حملات معمولاً بدون مقدمه رخ میدهند و در عرض چند دقیقه به اوج شدت خود میرسند.
پاسخ به این سوال که حمله پانیک چیست و چه اقداماتی هنگام وقوع آن لازم است، اولین گام برای مهار این اضطراب شدید است.
مهمترین علائم حمله پانیک
هنگام وقوع حمله پانیک، سیستم عصبی فرد پاسخ «جنگ یا گریز» را به اشتباه فعال میکند. علائم شایع عبارتند از:
- تپش قلب شدید و احساس فشار در سینه
- تنگی نفس یا احساس خفگی
- لرزش بدن، تعریق شدید یا داغ شدن
- گیجی، سرگیجه و احساس بیحسی در دست و پا
- مسخ واقعیت (احساس اینکه محیط اطراف واقعی نیست)
- ترس شدید از مرگ، سکته قلبی یا از دست دادن کنترل عقل
هنگام وقوع حمله پانیک چه کنیم؟ (راهکارهای فوری)
۱. به یاد داشته باشید که این حمله کشنده نیست
مهمترین نکته این است که بدانید حمله پانیک با وجود علائم شدید، باعث ایست قلبی یا مرگ نمیشود و ظرف ۱۰ تا ۲۰ دقیقه فروکش میکند.
۲. تنفس دیافراگمی و کند (تکنیک ۴-۷-۸)
به آرامی از بینی ۴ ثانیه دم بگیرید، ۷ ثانیه نگه دارید و ۸ ثانیه از دهان بازدم انجام دهید. این کار سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال کرده و تپش قلب را کاهش میدهد.
۳. زمینگیر شدن و تمرکز روی محیط (تکنیک ۵-۴-۳-۲-۱)
برای خروج از افکار فاجعهبار:
- ۵ چیز که میبینید را نام ببرید.
- ۴ چیز که لمس میکنید را حس کنید.
- ۳ صدا که میشنوید را بشنوید.
- ۲ بوی مختلف را استشمام کنید.
- ۱ طعم را در دهان حس کنید.
درمان قطعی و ریشهای اختلال پانیک
حملات پانیک در صورت درمان نشدن، باعث «ترس از ترس» و انزوای فرد میشوند. میلاد قمبری، روانشناس بالینی، با بهرهگیری از رویکرد درمان شناختی-رفتاری (CBT) به شما کمک میکند تا افکار فاجعهساز را شناسایی کرده، حساسیت جُسمانی خود را کاهش داده و بدون نیاز به وابستگی دائمی به دارو، بر این حملات غلبه کنید.
❓ سوالات متداول (FAQ)
آیا حمله پانیک خطر جانی دارد؟
خیر؛ اگرچه علائم بسیار ترسناکی دارد، اما از نظر پزشکی هیچگونه خطر جانی یا آسیب قلبی ایجاد نمیکند.
بهترین روش برای درمان ریشهای حملات پانیک چیست؟
ترکیب رواندرمانی شناختی-رفتاری (CBT) جهت اصلاح تفسیرهای فاجعهآمیز ذهن و در صورت تشخیص متخصص، دارودرمانی مکمل.
اگر با حملات ناگهانی ترس، تپش قلب و اضطراب شدید دستوپنجه نرم میکنید، میلاد قمبری، روانشناس بالینی، با بکارگیری تکنیکهای تخصصی درمان شناختی-رفتاری (CBT) به شما آموزش میدهد تا افکار فاجعهساز را مهار کرده و آرامش را به جسم و ذهن خود بازگردانید.